KAMULAŞTIRMA

KAMULAŞTIRMA

Kamulaştırma Şartları;

• Kamulaştırma sadece “yetkili idare” tarafından yapılır.

• Kamulaştırmayı zorunlu kılan bir “kamu yararı” bulunmalıdır.

• Kamulaştırmanın konusu “özel mülkiyete konu olan taşınmaz” bir maldır.

• Kamulaştırılan taşınmazın bedeli “peşin” ödenir.

• Kamulaştırmanın nasıl yapılacağı yasadaki esaslara göre belirlenir.

USULÜNE UYGUN KAMULAŞTIRMALAR İÇİN;

İdare usulüne uygun olarak bir kamulaştırma yapmış ise Kamulaştırma Kanunu’ nun 8. Maddesine göre satın alma usulünü uygular satın alma komisyonunda taşınmazın değerine ilişkin bir uzlaşmaya varılamayınca Asliye Hukuk Mahkemesinde Kamulaştırma işlemine ilişkin bedel tespit davası açılır ve mahkemece taşınmazın bedeli takdir edilir. Kamulaştırma Bedel Tespit ve Tescil Davasında BASİT YARGILAMA usulü uygulanır.

ACELE KAMULAŞTIRMA;

Acele kamulaştırma, bazı olağanüstü şartların varlığı halinde idarenin olağan kamulaştırma işleminde yapması ve beklemesi gereken bazı süreçleri sonraya bırakarak, kişilere ait taşınmazlara derhal el koymasına olanak sağlayan olağan kamulaştırmanın dışında kendine özgü istisnai bir kamulaştırma yöntemidir.

Kamulaştırma Kanunu’nun 27. Maddesinin gerekçesinde acele kamulaştırmanın amacı, ‘‘Acele ve istisnai hallerde, Kanunun önceki hükümlerine uyulmasının çeşitli sakıncalar yaratabileceği göz önüne alınarak, kamunun büyük zararlara uğramasının önlenmesi’’ olarak açıklanmıştır.

Acele kamulaştırma, idarenin kamulaştırmaya konu taşınmaza derhal el koymasını sağlayan istisnai bir kamulaştırma yöntemidir. Acele kamulaştırma uygulamasında, kamulaştırmaya konu taşınmazın mülkiyeti süreç tamamlanana kadar taşınmazın sahibinde kalır. Ancak idare acele kamulaştırma kararı ile birlikte taşınmaza el koyar. El koyma kararı idareye acele kamulaştırmaya konu taşınmazdan fiili olarak geniş şekilde yararlanma yetkisi verir. İdare bu kararla birlikte taşınmazda yıkım veya yol yapabilir, kanal açabilir, inşaata başlayabilir yahut başkaca bir tasarrufta bulunabilir. Acele kamulaştırma kararı idareye çok geniş yetkiler verdiği ve kamulaştırmaya konu taşınmazda geri dönülmesi imkansız değişiklikler yaratabileceği için ancak bazı şartların varlığı halinde verilir. Kamulaştırma Kanunu m.27 gereği Acele Kamulaştırma’ nın Şartları;

• Milli Müdafaa Mükellefiyeti Kanunun uygulanmasında yurt savunması ihtiyacı, Cumhurbaşkanınca alınacak “ACELELİK KARARI” olması durumunda,

• Özel kanunlarla öngörülen olağanüstü durumlarda,

  7 gün içerisinde kamulaştırma işlemleri tamamlanır.

  
  

Acele Kamulaştırmada ‘‘Acelelik Kararının’’ Unsurları

• Belirsiz ve genel nitelikte, ölçüsüz ‘‘Acelelik Kararı’’ verilemez. Danıştay konu yönünden sınırlama getirilmeyerek ve uygulama açısından da süreklilik gösterecek şekilde herhangi bir kurum tarafından yapılacak tüm kamulaştırma işlemlerinde acele kamulaştırma hükümlerinin uygulanması sonucunu doğuracak genel nitelikte kararlarının alınamayacağına, bu durumun mülkiyet hakkının korunması, kullanılması ve sınırlandırılması yönünde belirsizlik yarattığına hükmetmiştir. Söz konusu karar ile özellikle “Acelelik Kararı’nın” mülkiyet hakkına ölçüsüz ve keyfi müdahalesinin önüne geçmeyi amaçlanmıştır. Kamu yararı ve kişilerin hak ve özgürlükleri arasında ki dengenin sağlanması yargısal denetimin amaçlarından biridir.

  
  

• “Acelelik Kararı’ndan kamulaştırmaya konu taşınmazların her birinin ayrı ayrı gösterilmesi zorunludur. Danıştay, Bakanlar Kurulunca alınan “Acelelik Kararlarında acele kamulaştırmaya konu taşınmazların kamulaştırma sebepleri ile birlikte ayrı ayrı belirtilmesi yönünde karar almıştır.

  
  

• “Acelelik Kararı’nın Bakanlar Kurulunca verilebilmesi için olağanüstü bir durum olmalıdır. Söz konusu kararın verilebilmesi Kamulaştırma yasasının 27. maddesinde belirtilen özel ve istisnai koşulların varlığına bağlıdır. Ayrıca kararın kamu yararı amacıyla alınmış olması, somut ve tatmin edici gerekçelere dayanması gerekmektedir.

  
  

Acele Kamulaştırmalarda da bedel arttırım için dava açma süresi 30 gün olup söz konusu bu dava Asliye Hukuk Mahkemesinde görülür.

KAMULAŞTIRMASIZ EL ATMA;

Kamulaştırmasız el atma, idarenin, özel mülkiyete konu bir taşınmaza, kamulaştırma usullerine aykırı bir şekilde “fiilen” ve “bedelsiz” bir şekilde veya fiilen olmasa bile hukuki bir işlemle mülkiyet hakkını sınırlayarak el koymasıdır. Söz konusu el atma fiili olabileceği gibi hukuki bir el atma da olabilir.

Kamulaştırmasız el atma davasında davacı, gayrimenkulüne haksız olarak el atılan tapu sahibidir. Eğer tapu sahibi malik vefat etmiş ise mirasçılar da bu davayı açabilir. İşbu sebeple murislere karşı açılan dava var mı yok mu müvekkil görüşmelerinde sorulması gereken hususlardır.

Kamulaştırmasız el atma davalarında görevli mahkeme fiili bir el atma varsa Asliye Hukuk Mahkemesidir Ancak hukuki bir el atma varsa bu durumda İdarenin görev alanına girdiğinden İdare Mahkemeleridir.

Kamulaştırmasız el atma davalarında Uzlaşma dava şartı değildir. Ancak Kamulaştırma Kanunu’nun Geçici 6. Maddesi uyarınca, 9.10.1956 tarihi ile 4.11.1983 tarihi arasında yapılan el atmalarda idareye UZLAŞMA başvurusunda bulunma zorunluluğu getirilmiştir. Uzlaşma görüşmeleri en geç 6 ay içerisinde sonuçlandırılır. Ancak uzlaşmaya varılamayınca 3 ay içerisinde malik tarafından bedel tespit davası açılabilir.

Kamulaştırma Bedellerine ilişkin olarak ilk derce mahkemesinin kararının kesinleşmesi beklenilmeden da davaya konulabilir. Ayrıca İmar Planında Uzun Yıllar Kültür ve Eğlence Alanı Olarak Gösterilen Yer İçin de Kamulaştırmasız El Koyma Hükümleri Uygulanır

Kamulaştırmasız el atma davasında vekalet ücretine ilişkin olarak Kamulaştırma Kanunu’nun Geçici 6. Maddesi uyarınca, 9.10.1956 tarihi ile 4.11.1983 tarihi arasında ise maktu vekalet ücretine hükmedilir. Ancak 04.11.1983 sonrasında bir el atma var ise nisbi vekalet ücretine hükmedilir.

KAMULAŞTIRILAN TAŞINMAZIN VASFI

Kamulaştırılan taşınmaz eğer tarla niteliğinde değerlendiriliyorsa Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin istikrar kazanan kararlarında kapitalizasyon faiz oranları sulu tarım arazileri için %4, kuru tarım arazileri için ise %5, nadiren de 6’dır. Asgari hadden, yani %3 kapitalizasyon faiz oranının uygulanabilmesi için taşınmazın bulunduğu bölgenin nüfus yoğunluğunun fazla ve arazinin de kıt olması gerekir.

KAMULAŞTIRMA DOSYALARI İÇİN MÜVEKKİLE SORULMASI GEREKENLER;

• İlgili taşınmazın tapu kaydı var mı?

• Taşınmaza ne zaman el atıldı?

• Taşınmaza ilişkin Kamulaştırma Kararı var mı? Var ise usulüne uygun olarak tebliğ edildi mi?

• Varsa murislere karşı açılan bir dava var mı?

• Yatırılan bir tutar var mı varsa kimin hesabına yatırıldı, çekildi mi?

• Taşınmaz ne olarak kullanılıyordu ? Tarla- Arsa (Tarla olarak kullanılıyorsa Ecrimisil Tazminatı da isteriz ancak taşınmaz arsa ise genelde ecrimisil istemeyiz yine duruma göre istenilebilir.)

  
  

Usulüne uygun olarak yapılan Kamulaştırmalarda Bedel Tespit ve Tescil Davası Basit Yargılama olarak görülmesine rağmen Kamulaştırmasız el atma nedeniyle tazminat davalarında Yazılı Yargılama Usulü uygulanır.